Historia Pojazdów Zabytkowych
Historia polskiego "ruchu weterańskiego" - jak potocznie nazywa się działalność oraz imprezy organizowane przez miłośników pojazdów zabytkowych - została zapoczątkowana w Krakowie. Już w 1963 roku zorganizowano tam pierwszy pokaz przedwojennych samochodów i motocykli przy okazji prezentacji mody motoryzacyjnej na stadionie TS Wisła. Ta pierwsza impreza miała też swoje następczynie w postaci pokazów i zlotów przy okazji corocznych krakowskich Juwenaliów.
Niebawem śladami zapaleńców z Krakowa podążyli posiadacze przedwojennych pojazdów ze Śląska, a głównie z Katowic, gdzie jako pierwsze w kraju, pod koniec lat sześćdziesiątych zapoczątkowane zostały Międzynarodowe Rajdy Samochodów Weteranów, na które przyjeżdżały pojazdy z Czechosłowacji i NRD. W tyle nie pozostawała także Warszawa gdzie w 1968 roku w ramach Automobilklubu Warszawskiego (ówczesna nazwa Automobilklubu Polski) powstało tzw. "Koło Seniorów", które w 1970 roku zorganizowało pierwszy Rajd Pojazdów Zabytkowych. Komandorem tej imprezy był jeden z największych autorytetów polskiej motoryzacji - inż. Witold Rychter.
Lata siedemdziesiąte to okres, w którym powstawały sekcje, koła i komisje posiadaczy zabytków motoryzacji w większości klubów regionalnych. Przy Automobilklubie Krakowskim w dniu 15 maja 1973 roku - powstało Koło Użytkowników Weteranów Szos. Także w 1973 roku utworzono Sekcję Weteranów Szos przy Automobilklubie Lubelskim. W tym samym roku w Automobilklubie Wielkopolskim kilku posiadaczy przedwojennych wehikułów utworzyło zręby późniejszej Komisji Pojazdów Zabytkowych, która jest obecnie najliczniejszą komisją tego typu w Polsce. Organizowali się również miłośnicy "weteranów" przy Automobilklubie Śląskim, Bydgoskim i Beskidzkim. W Warszawie w 1975 roku "Koło Seniorów" zostało przekształcone w "Koło Pojazdów Zabytkowych".
W 1977 roku "ruchem weterańskim" zainteresował się Polski Związek Motorowy. Przy Głównej Komisji Turystyki Zarządu Głównego PZM utworzono Podkomisję Weteranów Szos, przekształconą w latach dziewięćdziesiątych w Zespół Pojazdów Zabytkowych, której zadaniem jest reprezentowanie i koordynacja wybranych zagadnień z działalności prowadzonej przez miłośników pojazdów zabytkowych w Polsce. Od 1977 roku, pod patronatem PZM, organizowane były Turystyczne Motorowe Mistrzostwa Polski Weteranów Szos, które z czasem przekształciły się w obecną formę Mistrzostw Polski Pojazdów Zabytkowych. W latach siedemdziesiątych pojazdy zabytkowe z naszego kraju z dużym powodzeniem brały udział w imprezach w Austrii, RFN, NRD i Czechosłowacji.
Tak jak wszystkie inne dziedziny życia kulturalnego i sportowego w Polsce, "ruch weterański" przygasł w okresie stanu wojennego. Jednak druga połowa lat osiemdziesiątych to ponowny wzrost aktywności tego środowiska.
Przez wiele lat jedną z przeszkód w rozwoju szerszego zainteresowania naszego społeczeństwa zabytkami na czterech kółkach była sytuacja ekonomiczna oraz niekorzystne lub wręcz szkodliwe uregulowania prawne. Czynniki ekonomiczne spowodowały również, że zdecydowana większość najciekawszych pojazdów została wywieziona nielegalnie z Polski za granicę. Zaginął ślad po sportowych przedwojennych Bugatti i Austro-Daimlerach, których łącznie we wczesnopowojennej Polsce było zarejestrowanych co najmniej kilka, zniknęły Mercedesy 500 i 540K, nie mówiąc już samochodach CWS - symbolu polskiej motoryzacji międzywojennej, którego nie ma ani jednego w naszym kraju i które obecnie znamy wyłącznie ze zdjęć. Wiele samochodów zostało zniszczonych przez właścicieli, którzy nieświadomi ich wartości - oddawali je na złom, a także przez pospolitych wandali, którzy ze szczególnym upodobaniem dewastowali rzadko używane lub wręcz unieruchomione na osiedlowych parkingach stare samochody.
Regulacje prawne mające wpływ na rozwój "środowiska weterańskiego" znacznie się poprawia pod koniec lat dziewięćdziesiątych, kiedy wreszcie przedwojenne samochody i motocykle zaczęły przyjeżdżać, a nie tylko wyjeżdżać z Polski. Wyjaśniły się przepisy dotyczące rejestracji pojazdów zabytkowych oraz wprowadzone zostały korzystne zasady ubezpieczania odpowiedzialności cywilnej ich posiadaczy. Bardzo duży udział w zmianie tych regulacji prawnych miał Polski Związek Motorowy, a Zespół Pojazdów Zabytkowych - w szczególności. Kamieniem milowym na drodze polskiego "ruchu weterańskiego" w kierunku standardów międzynarodowych było wstąpienie Polskiego Związku Motorowego do Międzynarodowej Federacji Pojazdów Zabytkowych (Fédération Internationale des Véhicules Anciens - FIVA) - organizacji reprezentującej posiadaczy pojazdów zabytkowych między innymi przed Parlamentem Europejskim.
Słowa kluczowe: Historia pojazdy zabytkowe
